Make your own free website on Tripod.com
 
 BELGICA COLEN
Leopold
1. Een vergeten huwelijk

Het Rampjaar 1830. Léopold I en Karoline Bauer Een vergeten huwelijk.

  De eerste "koning der Belgen": weduwnaar van de Engelse troonopvolgster. Was Charlotte niet gestorven, hij zou ongetwijfeld als prins-gemaal van de Britse heerseres een belangrijke politieke rol gespeeld hebben.

  Leopold I, echtgenoot van de Franse prinses Louise-Marie van Orléans: een politiek huwelijk. Maar een ander huwelijk van Leopold van Saksen Coburg wordt blijkbaar vergeten; zijn kortstondige echtverbintenis met de jonge Duitse toneelspeelster Karoline Bauer. Een morganatisch huwelijk, waarop mijn aandacht gevestigd werd door een artikel van J.B. (Jan Brans) in de "Standaard" van 13 januari 1966. Ook Theo Aronson schreef erover in zijn boek "De Coburgs van België". het is een merkwaardig verhaal, waardoor men de mens in koning Leopold I beter leert kennen. Voor dit artikel gebruikten wij vooral de mémoires van Karoline Bauer zelf: "Aus meinem Bühnenleben", (Kiepenheuer Verlag, Weimar 1917).

  In september 1828 was de jonge actrice Karoline Bauer opgetogen toen zij vernam dat een goedbekende van haar moeder: prins Leopold van Saksen-Koburg, te Potsdam aangekomen was en een voorstelling zou bijwonen. Leopold, weduwnaar, was toen 38 jaar; Karoline was er 21. Zij zag inderdaad de prins, eerst door het zogenaamde leeuwenoog in het gordijn voor de scène. Zij was onder de indruk; hij was groot en slank en droeg een fraaie rode (Britse) uniform. Zijn bleek gelaat scheen haar edel toe. Hij had kort zwart haar en grote, donkere, melancholische ogen. Zijn gelaat was veeleer interessant dan schoon. Wat haar ook trof, terwijl zij hem bekeek _ hij zittend op de eerste rij neven de koning van Pruisen: et vermoeide in zijn houding en blik.

DE PRINS OP BEZOEK.
  Leopold zag die avond Karoline in een betoverend dansnummer. De volgende morgen liet hij vragen of hij de "Frau Rittmeisterin" (Karolines moeder, weduwe) en haar dochter een bezoek mocht brengen . Dat mocht. De prins kwam, niet in een hofkoets maar in een gewone huurkoets. Blijkbaar wilde, de méér dan voorzichtige, zich niet compromitteren door een bezoek aan een toneelspeelster! Bij dit laatste bezoek maakte hij op Karoline niet dezelfde overweldigende indruk als de avond tevoren. hij droeg nu niet meer het schitterende uniform maar een, van onder tot boven, toegeknoopte lange zwarte overjas. Zij zag nu dat hij een pruik droeg. Goed gemaakt, maar toch een pruik. De bleke vermoeide man deed haar veeleer denken aan een vijftigjarige pedante kamergeleerde dan aan een levenslustig prins van 38 jaar. Maar hij lachte bemoedigend. En zijn grote, melancholische ogen "boeiden" de jonge vrouw.

"ARME ZWAARBEPROEFDE MAN"
  Na een hoffelijk en vriendelijk gesprek met de moeder en dochter samen, vroeg Leopold of hij Karoline alléén mocht spreken. Dat mocht. Moeder kon het gesprek volgen, want de deur tussen de twee kamers bleef open. De prins ondervroeg Karoline over haar loopbaan, inkomsten en vooruitzichten. Tenslotte vroeg hij haar of zij beried zou zijn om te trouwen met een eenzame, vermoeide, zwaarbeproefde man die dikwijls benijd werd maar even dikwijls ongelukkig was. Wat ‘n belevenis voor beide vrouwen! De moeder van Karoline meende dat haar dochter slechts bij zichzelf en bij haar oom; Kristiaan Frederick Stockmar, de vertrouwensman van de prins, kon te rade gaan. De prins, zei Stockmar, wenste stil, huiselijk huwelijksgeluk. Hij had na de dood van zijn vrouw menig liefdesavontuur gekend om zich te amuseren, niet om zich te inden. Dat was zeer nadelig voor lichaam en ziel. Schone, voorname dames hadden hun netten gespannen voor hem maar dat had tot niets geleid. Karoline moest ook weten dat prins Leopold niet rijk was maar zeer zuinig. Nù scheen hij, volgens zijn vertrouwensman, ernstig verliefd te zijn.

HUWELIJK MET DE LINKERHAND.
  Indien Karoline erin toestemde met hem te trouwen, zou het een zogezegd huwelijk met de linkerhand zijn, een morganatisch huwelijk Men zou in alle stilte trouwen. Karoline zou de titel van gravin Montgomery krijgen, maar ook dàt in alle stilte. Het huwelijk mocht niet bekend worden, want dan zou Leopold het jaargeld verliezen dat hij in Engeland genoot als weduwnaar van de troonopvolgster, en eveneens de positie die hij daar innam. Overigens - Stockmar was eerlijk - reeds sedert drie jaar werd Leopold de kroon van Griekenland in het vooruitzicht gesteld. De onderhandelingen daarover waren hervat. Indien Leopold koning van Griekenland werd, zou hij onmogelijk een morganatische echtgenote kunne meenemen. De politiek zou dan de wet stellen en gebieden dat Leopold een echte koningin zou meebrengen voor de Grieken. In dat geval zou het geheime huwelijk tussen Karoline en de prins in alle stilte ontbonden worden. Immers: enkel voor God en de naaste verwanten zou Karoline, indien zij in het huwelijk instemde, de gade van Leopold zijn. Indien het huwelijk met kinderen gezegend werd (hetgeen Stockmar niet hoopte), zouden die de graventitel van hun moeder erven en financieel behoorlijk verzorgd worden. Zoals er ook voor Karoline financieel zou gezorgd worden indien haar echtverbintenis met de prins na kortere of langere tijd ontbonden werd. Wat kon Stockmar dus beloven? Voor Karoline levenslang verzekerd, financieel zorgeloos bestaan, maar ook niets meer! Want, waarschuwde hij, Leopold is onstandvastig in de liefde. Wat dan?
De volgende dag hadden Karoline en haar moeder een geheime ontmoeting met prins Leopold in een landhuis in de omgeving van Coburg. De prins was vriendelijk, ja hartelijk. Karoline vond hem jeugdiger en frisser, meer onbevangen en ongedwongen. Hij omarmde en kuste haar en verklaarde zijn liefde.

LACHEN EN WENEN.
  Karoline aarzelde nochtans om met Leopold te trouwen, gezien de mogelijkheid dat hij koning van Griekenland zou worden. Haar moeder drong er echter op aan dat zij hem toch zou huwen. Den eens: een financieel onbezorgde toekomst, in ieder geval! Dezelfde avond nog schreef Karoline een ontslagbrief aan de directeur van het theater waaraan zij verbonden was. Zij moest op reis en optreden als gast in verschillende vreemde steden schreef zij. Het ontslag werd geweigerd, maar haar moeder wist een invloedrijke vriend ertoe te brengen de zaak voor te leggen aan de koning van Pruisen. De vorst bemoeide zich ermee en de actrice bekwam haar ontslag de 14de mei 1829. Zij lachte en weende. Behalve een drietal mensen, waaronder de koning van Pruisen, wist niemand dat zij naar Engeland reisde en met welke plannen.

PRACHTIGE GOUDEN KOOI.
  Stockmar had voor geld gezorgd en de twee vrouwen reisden naar Engeland. Zij werden zeer mooi en comfortabel gehuisvest in een cottage in Regent Park op veertien mijlen van Londen. Het was er fraai en aangenaam maar Karoline voelde zich als in een gouden kooi. Zij en haar moeder beseften dat zij zich dat zij geheel op de genade en ongenade in de handen van Leopold waren.
De eerste dag kwam Kristiaan Stockmar op bezoek. Zijn meester liet de dames groeten en welkom heten, zie hij. Hij was hen niet komen begroeten bij hun aankomst omdat hij door mondaine verplichtingen weerhouden was: een diner bij de hoogste adel. Karoline was zeer ontgoocheld en boos en verborg dat niet. De prins had haar en haar moeder in Kales en Londen toch een eenvoudig welkomswoord kunnen zenden? Stockmar antwoordde dat de prins zeer voorzichtig was; Eérst komt de politiek en dan de liefde. Karoline's moeder zei: had je in Koburg zo gesproken dan zouden wij hier nu niet zitten! Tegen zeven uur ‘s avonds kwam Leopold per rijtuig op bezoek. Hij was zò aangekleed en hoog dichtgeknoopt dat hij als het ware vermomd leek. De begroeting was niet hartelijk. Karoline meende in hem "een dor hart" te voelen. Zij verweet hem dat zij alles op het spel gezet had, ook haar kunstenaars loopbaan, en dat hij nu zo koel was. Zij wilde de volgende dag terugkeren naar Duitsland!
Leopold werd teder. Karoline weende, en na deze eerste "storm" waren zij opnieuw verzoend.

WANTROUWEND EN PEDANT.
  Bij Karoline bleef nochtans de ontgoocheling bestaan. Zij leerde nu een wantrouwende, onvoorzichtige en pedante Leopold kennen. Ook haar oom Stockmar scheen veranderd. Hij was zenuwachtig, ontstemd, ontevreden over zichzelf en over Leopold en Karoline. Evenals in de laatste meidagen kwam Leopold in juni dagelijks op bezoek in de cottage. Twee plechtige, voor Karoline vervelende uren. Zij speelde piano, zong, las voor uit romans. En de prins van Saksen-Koburg, ex-gemaal, Britse veldmaarschalk, Griekse kroonpretendent, drizzelde! Aronson beschrijft op bladzijde 20 dat spel als: "het verpulveren van goud en zilverdraad, van kwasten, epauletten en Brandebourgs"! Zo gingen in juni dagelijks uren voorbij, en verder gebeurde er niets. Door haar moeder werd Karoline tot geduld aangespoord. Tenslotte stelde Stockmar de prins een ultimatum. trouw met haar of wij gaan terug! De volgende dag was Leopold daar, als het ware geheel veranderd. Niet meer lethargisch afwachtend; diplomatisch. Hij sprak opnieuw over liefde zoals in Berlijn en bij de ontmoeting nabij Koburg. Hij vergat zijn pedantisme en (één dag!) het drizzelen. Karoline vond hem opnieuw beminnelijk en was ervan overtuigd dat hij haar beminde.

HUWELIJK.
  De 2de juli 1829 trouwde prins Leopold in de cottage met Karoline Bauer, in een heel eenvoudige plechtigheid - eigenlijk in’t geheel géén plechtigheid. Stockmar had een huwelijkscontract geschreven, waardoor Karoline de titel "gravin Montgomery" kreeg en een bescheiden jaargeld. En zo was Karoline dan getrouwd met Leopold, verbonden niet door een sacrament, zoals bij de katholieken, maar door een huwelijksverdrag dat "een natuurlijke, door God gewilde verbinding" bekrachtigt.

WITTEBROODSWEKEN.
  Leopold was de eerste weken stralend, levendig en fris, gelukkig. Niet meer pedant. Hij drizzelde niet meer. Integendeel, hij zong duetten met Karoline en speelde biljart met haar. Zelfs wandelde hij bij avondschemering met haar in het park dat de cottage omgaf. Maar na de maand juli reisde Leopold naar Karlsbad, voor een kuur. Karoline reisde als gravin Montgomery met haar moeder naar Parijs. Half november kwam ook Leopold naar Parijs. Hij verbleef in een ander hotel (geheim huwelijk) en bracht dagelijks een kort bezoek aan zijn vrouw. Begin december vertrok Leopold met Stockmar naar Engeland, en Karoline...bleef alleen achter in Parijs, waar zij met haar moeder zeer droevige kerstdagen doorbracht. Plots kwal er een "bevel" om naar Engeland terug te keren. Maar nooit in haar leven beleefde zij een zo droevige oudejaarsavond als die 31ste december 1829 in de cottage met haar moeder, terwijl haar man in Londen was.

GROOTVADERLIJKE BEGROETING.
  Op nieuwjaarsdag 1830 kwam Leopold te vier uur ‘s namiddags op bezoek, ingeduffeld zoals een grootvader. Grootvaderlijk ook waren begroeting en gesprek. Geen spoor meer van levensfrisheid, liefde, huiselijke warmte. Karoline speelde en zong gedurende een half uur, terwijl Leopold in bontmantel en met bontlaarzen voor het haardvuur zat. Het diner was ongezellig. Tot een écht gesprek kwam het niet. Na het diner las Karoline voor uit een roman en Leopold drizzelde. helemaal "Grootvader" , volgens zijn vrouw in haar mémoires. En toen hij te zeven uur vetrok, leek hij tevreden.
Zo vergingen de dagen. Met de ene hand reikte Leopold en Stockmar naar de kroon van Griekenland, met de andere hand hadden zij Karoline naar Engeland gehaald, wetend (aldus de ontgoochelde vrouw) dat zij niet beiden tegelijk konden vasthouden, dat een van beide moest afgestoten worden: de kroon of Léopold’s geheime liefde. Beiden waren diplomaten, met koele diplomaten ogen, volgens Karoline, die zichzelf later beschouwde als speelgoed, gedurende enige uren, voor een zich vervelende pedant.

HET LIED IS UIT.
  Over de Griekse plannen van Leopold wist Karoline maar weinig. Terwijl zij in Parijs was, waren de besprekingen over de Griekse kroon opnieuw begonnen. In februari 1830 waarborgden Rusland, Frankrijk en Engeland de onafhankelijkheid van Griekenland, onder een christelijke koning. De kroon werd Leopold officieel aangeboden. Karoline was opgetogen toen ook oom Stockmar het haar vertelde. Zij zou opnieuw vrij zijn!...Daarna kwam de weemoed. Zij voelde zich ontgoocheld. Een korte geluksdroom was voorbij. Toch begroette zij haar man hartelijk en ontroerd als de toekomstige koning van Griekenland. En hij...sprak niet over de nakende scheiding, over hun uit-elkaar-gaan. Neen, hij sprak over wat Griekenland voor hem zou betekenen.
  Einde mei1830 kwam het nieuws dat Leopold toch geen koning van Griekenland zou worden. Karoline zou dus in Engeland blijven. Nu was zij ontgoocheld. Leopold zei haar geen woord als uitleg of verontschuldiging maar deed alsof er niets gebeurd was, en Karoline voelde zich opnieuw vernederd.
  Omwille van een broer van haar, die in financiële moeilijkheden verkeerde, kwam het tot een scène tussen haar en oom Stockmar, tussen haar en Leopold. En dàn was het uit! Karoline en haar moeder vertrokken naar Duitsland om nooit meer naar Engeland terug te keren.

HUWELIJK ONTBONDEN
  In het reeds vermelde artikel van J.B. lezen wij dat in ieder geval werd het morganatisch huwelijk van de prins van Saksen-Koburg met Karoline Bauer - beiden waren evangelisch - in 1831 ontbonden. De ONVERWACHTE kans koning der Belgen te worden dwong de prins tot die stap. Afgezien van andere, politieke, financiële, opportuniteitsredenen, moest hij ook rekening houden met Frankrijk, dat zijn toestemming tot de troonsbestijging van de Saksen-Koburger afhankelijk maakte van zijn verloving met Louise-Marie, de dochter van Louis-Philippe". 

De Bruyne


2. Vlaamse vrijwilligers stierven voor Charlotte

  ‘De doorbraak van de hoop’ schets de politieke omwentelingen die Mexico in de 19de en het begin van de 20ste eeuw hebben gebrandmerkt. Ook 1500 vrijwilligers uit NINOVE en OUDENAARDE speelden hierbij een rol . Maar velen moesten het met de dood bekopen.

  in maart 1864 werden in de Belgische kranten oproepen gepubliceerd om een expeditiecorps samen te stellen, dat zou worden geleid door een veertigtal beroepsofficieren, die op rangverhoging mochten rekenen. Koning Leopold I wilde zijn dochter Charlotte, die door haar huwelijk met de Habsburgse aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk en de strategische manipulaties van Napoleon III keizerin van Mexico was geworden bescherming garanderen. Het land werd immers geteisterd door guerrillaoorlogen en net over de grens met de Verenigde Staten lonkte de vroegere bewindsman, Benito Juarez, opnieuw naar de macht, terwijl in het zuiden generaal Porfirio Diaz een oppositie leger trainde voor een gewapend treffen.

  Maximiliaan had onderhandelingen gevoerd met de Belgische minister van oorlog Chazal (een man van Franse afkomst), die voorspelde dat de economie er zijn voordeel zou meed oen. Maar voor onze jongens vertrokken wist niemand precies of zij deel zouden uitmaken van de keizerlijke garde, dan wel een Mexicaans hulpregiment zouden vormen. In het Belgisch parlement werden er in het Frans verhitte discussies gevoerd, want de regering werd ervan beticht de leegloop van het leger te bevorderen.

  Volksvertegenwoordiger De Laet van de Antwerpse Meetingpartij daagde de oorlogsminister uit tot een pistolenduel, waarbij zij lichamelijk verwondingen opliepen. Maar de soldaten waren toen al lang in Mexico aanbeland. Aanvankelijk waren zij enthousiast over hun verblijf in Veracruz, maar toen sommigen op hun tocht naar de hoofdstad door tyfus of uitputting het leven lieten, daalde het moreel zienderogen. Er bestaat een brief, waarin Charlotte keizerin Eugénie bericht dat de Oostenrijkse en Belgische soldaten zich voortreffelijk gedragen bij kalmte en rust, maar dat zij zodra een onweer opsteekt nergens te bespeuren zijn. Balorige vrijwilligers klaagden over de huisvesting en de eetvoorzieningen. Zij kregen de opdracht de streek te zuiveren van de republikeinen en er werden strafcampagnes georganiseerd, die al vlug evolueerden tot een verschrikkelijk bloedbad. Veel landgenoten werden gevangen genomen, waardoor het imago van het expeditiekorps een stevige deuk kreeg. 
Zowel in Oudenaarde als in het kamp van Beverloo werden herdenking monumenten opgericht, terwijl in Mexico talrijke soldaten deserteerden.

  Maar ook de ‘verlichte’ Maximiliaan beging vele flaters. Hij vaardigde het bevel uit om niet minder dan 40.000 gewapende Mexicanen, die niet tot een leger behoorden, te executeren. Ondertussen groeiden de keizersgezinden Mexicaanse troepen en het Belgisch korps uit elkaar. Charlotte kon niet langer op nieuwe hulp uit België rekenen omdat de nationale pers de regering die had afgeraden. President Juarez belegerde de stad Quéretaro, waar Maximiliaan met zijn fel uitgedunde tropen verbleef. Toen hij werd terechtgesteld betekende dit meteen het einde van de droom die de Franse Keizer Napoleon III had gekoesterd om een katholiek Latijns-Amerikaan imperium te vormen. Wel werd Maximiliaan sindsdien min of meer beschouwd als een martelaar van de Christelijk-Westerse beschaving.

  De episode rond Charlotte en Maximiliaan is slechts één van de vele geschiedkundige facetten die aan bod komen op de ‘Doorbraak van de hoop". De expositie is vooral interessant op historisch-documentair, maar veel minder op artistiek vlak.


3. Charlotte keizerin
In 1853 reisde koning Leopold I met zijn achtienjarige zoon Leopold naar Wenen. Vandaar schreef de kroonprins aan zijn broer Filips: ‘Cher papa heeft voor mij een gezellin gekozen: ‘t is Marie, dochter van de Palatijn van Hongarije. Zij is zestien jaar. Ik was zeer verwonderd dat te vernemen, maar ik heb mij onderworpen aan de vaderlijke wil. Zij is middelmatig van gestalte, een beetje zwaarlijvig, en niet zeer mooi, zonder nochtans lelijk te zijn. In Wenen zegt men, dat zij zeer spiritueel is. Het huwelijk zal in augustus plaatsvinden.

  Prinses Charlotte, het zusje van Leopold en Filips, kreeg iets meer inspraak in haar huwelijk, al had haar vader ook voor haar tijdig de hoven van Europa afgezocht. Nog vòòr haar zestiende verjaardag kwam aartshertog Maximiliaan op bezoek, de broer van de Oostenrijkse keizer. Hij bezocht België waar zijn Habsburgse dynastie zoveel eeuwen geregeerd had, en schreef naar huis: "Het is het meest bloeiende land, dat ik tot nu toe bezocht heb. Een land, dat alle elementen bezit van welvaart en rijkdom: vruchtbare grond, rijke steden, dichtbij aan elkaar gelegen, havens aan de zee, een prachtig spoorwegnet, handel en nijverheid in een mate die ik nog nooit tevoren gezien heb. Het is werkelijk een model van een land." Met eenzelfde verbazing had in 1477 zijn voorvader Maximiliaan toen hij naar Brugge gekomen was om Maria van Bourgondië te huwen, geschreven over de rijkdom van de Nederlanden waarin "twintig steden zoals Wenen" lagen. P 20 september 1856 schreef de koning aan zijn dochter om haar keuze te laten: ofwel de aartshertog, waardoor zij de tweede zou worden in het grote Habsburgse rijk, ofwel koning Pedro V van Portugal die toen net negentien jaar geworden was, naast wie ze de eerste zou worden, maar in een kleiner land en een minder aanzienlijk vorstenhuis. En Pap besloot: "In geen geval wordt aan een huwelijk gedacht voor de zomer van 1857, na je (zeventiende) verjaardag. ‘t Is vooral de aartshertog die op een spoedig, positief antwoord aandringt";. Daar was wel reden toe, want de man was al 24 jaar en nog ongehuwd, ten gevolge van het overlijden van een vroegere verloofde.

  Charlotte koos voor Maximiliaan en het huwelijk werd te Brussel ingezegend op 27 juli 1857. Tot haar uitzet behoorden 44 japonnen, 30 dozijn hemden met hoge, rode of omgeslagen kraag, 6 dozijn slaapmutsen, 77 kamerjassen, 81 halsdoeken, 40 dozijn handschoenen waarvan drie dozijn voor ‘s nachts, 18 dozijn zakdoekjes met geborduurd initialen of met kant afgezet, 288 paar kousen en 100 paar schoenen. " Men moet er wel rekening mee houden, dat in deze kringen slechts twee à driemaal per jaar gewassen werd" noteert de biografie. En tegelijk ook schoenen gepoetst? Zoals koning Leopold het gevraagd had aan de keizer, gaf die aan zijn broer een waardige positie: gouverneur vaan het koninkrijk Lombardije-Ventië, met Milaan als hoofdstad. Nu de Italiaanse onafhankelijkheidswil naar een hoogtepunt ging, was dit een biezonder moeilijke opdracht en Maximiliaan kon die duidelijk niet aan. Hij moest spoedig door een militair vervangen worden, temeer omdat Piëmont en Frankrijk in 1849 Oostenrijk aanvielen om de Habsburgers uit Italië te verdrijven. De keizer verloor alleen Lombardijë en kon Venetië nog behouden tot aan de Pruisisch-Oosterrijks oorlog in 1866. Maar Maximiliaan moest nu leven van zijn werkeloosheidsvergoeding. Totdat er een nieuwe job in zicht kwam: keizer worden van Mexico! Mexico verkeerde zowat permanent in chaos en revolutie, en volgens de toen gangbare kanonneerbootdiplomatie stuurden Frankrijk, Engeland en Spanje in 1862 samen een expeditiekorps om de financiële belangen van hun onderdanen te vrijwaren. Na een aanbod tot schadeloosstelling door president Juarez trokken Spanje en Engeland zich terug. Maar de Franse keizer Napoleon III had voortdurend militaire successen nodig om op zijn geüsurpeerde troon te kunnen blijven, en dus liet hij zijn tropen oprukken naar de hoofdstad. Eens daar, moest hij de conservatieve tegenstanders van Juarez een stabiele machtspositie trachten te bezorgen. Hij liet hen de keizerstroon aanbieden aan aartshertog Maximiliaan. Die aanvaardde in april 1864 met, achteraf bekeken, een ongelooflijke lichtzinnigheid. Hij zou niet alleen op Franse troepen steunen, maar ook een Oostenrijks en een Belgisch vrijwilligerskorps meekrijgen. Dit laatste, "een lijfwacht voor keizerin Charlotte", werd in Oudenaarde gevormd, waar een monument door beeldhouwer Willem Geefs herinnert aan de Belgische gesneuvelden bij Tacambaro.

  De aanhangers van president Juarez voerden inderdaad een guerrillaoorlog, en het bleek algauw dat de keizer alleen met een permanente Franse militaire steun op de troon kon blijven. Al toonde Charlotte dan meer doortastendheid dan haar onbekwame man, dat volstond niet. Zeker niet nadat de burgeroorlog ten einde was in de Verenigde Staten, zodat die snel met heel hun gewicht Juarez konden steunen tegen de Europese inmenging. Nadat Napoleon III beslist had om zijn troepen terug te trekken, kwam Charlotte naar Europa in een wanhoopspoging om nieuwe steun los te krijgen. Toen deden zich plots vlagen van zinsverbijstering voor, die snel toenamen. Ze werd in juli 1867 naar België overgebracht, zonder dat men haar had verteld dat Maximiliaan na zijn gevangenname was gefusilleerd - zoals hij zelf verordend had dat er met de gewapende aanhangers van Juarez moest gebeuren. Pas een half jaar later werd het haar medegedeeld. De keizerin genas niet meer en stierf, 86 jaar oud, in 1927 in het kasteel Bouchout te Meise waar ze tientallen jaren verbleven had. Dank zij een schat aan brieven en dagboeken, vooral uit het archief van het koninklijk paleis maar ook uit allerlei andere verzamelingen, heeft Mia Kerchvoorde een bijzonder aantrekkelijke en levendige biografie geschreven, die hele koninklijke familie in de jaren 1850 en 1860 belicht.

Lode Belgicus.verhofstadt v.l.d  p.s.a  spirit socialisme ocultisme ontspanning solidair vlaams belgisch lach

Inleiding - Frankrijk - Leopold - België - Vlaanderen - 1830 - Besluit